چای سبز فقط یک نوشیدنی محبوب و سرشار از ترکیبات گیاهی نیست؛ شواهد موجود نشان می‌دهد که مصرف نوع ساده و بدون شکر آن می‌تواند به سلامت دهان و دندان نیز کمک کند. آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیبات ضدباکتریایی چای سبز ممکن است از رشد برخی باکتری‌های مضر دهان و التهاب لثه جلوگیری کنند، در حالی که اسیدیته و قند افزوده آن نیز نسبت به بسیاری از نوشیدنی‌های رایج کمتر است.
چرا چای سبز برای سلامت دهان مناسب است؟
اگر قرار باشد از میان انواع چای یک گزینه برای سلامت دهان انتخاب شود، شارلا آرونسون، دندانپزشک، «چای سبز ساده، تازه‌دم و بدون شکر» را پیشنهاد می‌کند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های چای سبز، وجود کاتچین‌ها (Catechins) است. این ترکیبات پلی‌فنولی شامل اپی‌گالوکاتچین گالات (EGCG) هستند و به دلیل فعالیت آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدباکتریایی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.
این ترکیبات ممکن است رشد برخی باکتری‌های مضر دهان را محدود کنند و مانع سازمان‌یافتن آنها در قالب زیست‌لایه‌ها شوند. پلاک دندانی نیز نمونه‌ای از همین زیست‌لایه‌هاست و تجمع آن می‌تواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد.
چای سبز ممکن است با کاهش التهاب لثه، به کاهش خطر بیماری‌های لثه نیز کمک کند. البته این موضوع به معنای جایگزین شدن چای سبز با مسواک، نخ دندان یا مراقبت حرفه‌ای از دندان نیست.
چای سبز چقدر اسیدی است؟
اسیدی بودن نوشیدنی‌ها یکی از عواملی است که می‌تواند بر سلامت دندان اثر بگذارد. محیط اسیدی ممکن است معدنی‌شدن دندان را کاهش دهد و شرایط مناسب‌تری برای رشد باکتری‌ها ایجاد کند و در نتیجه خطر پوسیدگی و فرسایش مینای دندان افزایش یابد.
چای سبز همچنان کمی اسیدی است، اما میزان اسیدیته آن نسبت به بسیاری از نوشیدنی‌های دیگر پایین‌تر است. مقدار pH آن حدود ۶.۵ گزارش شده که از چای سیاه، نوشابه و آبمیوه اسیدی‌تر نیست.
میشل یورگنسن، دندانپزشک، توضیح می‌دهد که اسیدیته یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام بررسی تاثیر مصرف چای بر دندان‌ها باید در نظر گرفته شود.
چرا بهتر است چای سبز را بدون شکر بنوشیم؟
یکی دیگر از مزیت‌های چای سبز ساده این است که به‌طور طبیعی قند افزوده ندارد.
مصرف بیش از حد مواد غذایی سرشار از کربوهیدرات، به‌خصوص خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های حاوی قند افزوده، با سلامت ضعیف‌تر دندان‌ها و افزایش خطر پوسیدگی ارتباط دارد.
به همین دلیل، اگر هدف شما بهره‌مندی بیشتر از فواید چای سبز برای دهان است، بهتر است آن را بدون شکر مصرف کنید.
اضافه کردن عسل نیز از این نظر انتخاب ایده‌آلی نیست؛ زیرا عسل همچنان منبع قند محسوب می‌شود. افزودن لیمو نیز می‌تواند اسیدیته نوشیدنی را افزایش دهد.
بهترین روش دم کردن چای سبز چیست؟
دم کردن چای سبز به نوعی نیازمند پیدا کردن نقطه تعادل است. اگر چای را مدت کافی دم کنید، می‌توانید میزان ترکیبات آنتی‌اکسیدانی استخراج‌شده را افزایش دهید؛ اما دم کشیدن بیش از حد ممکن است طعم چای را تلخ و ناخوشایند کند.
بر اساس اطلاعات موجود، بازه حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه می‌تواند نقطه مناسبی برای دم کردن چای سبز باشد.
با این حال، دستورالعمل تولیدکننده چای را نیز در نظر بگیرید. بسته به نوع چای، ممکن است نسبت آب به چای، دمای آب و مدت زمان دم کشیدن متفاوت باشد.
برای حفظ طعم طبیعی چای سبز، بهتر است پس از آماده شدن آن را بدون شکر، عسل یا لیمو بنوشید. به این ترتیب، نوشیدنی شیرین یا اسیدی دیگری را به رژیم غذایی خود اضافه نمی‌کنید.
چای سبز را جایگزین چه نوشیدنی‌هایی کنیم؟
فایده چای سبز زمانی بیشتر به چشم می‌آید که جایگزین نوشیدنی‌های پرقند یا بسیار اسیدی شود.
برای مثال، اگر فردی به‌جای نوشابه یا یک نوشیدنی شیرین، چای سبز ساده بنوشد، علاوه بر دریافت ترکیبات گیاهی موجود در چای، میزان قند افزوده مصرفی خود را نیز کاهش می‌دهد.
شارلا آرونسون تاکید می‌کند که سالم‌ترین انتخاب لزوماً چایی نیست که به تنهایی فواید زیادی داشته باشد؛ بلکه نوشیدنی‌ای است که بتواند جایگزین یک نوشیدنی شیرین یا اسیدی شود و خودش منبع قند یا تماس طولانی‌مدت با اسید نباشد.
نکات مهم برای حفظ سلامت دندان و لثه
چای سبز می‌تواند بخشی از یک الگوی مناسب مراقبت از دهان باشد، اما عادت‌های روزمره دیگری نیز نقش مهمی دارند.
روزی دو بار مسواک بزنید و بین دندان‌ها را تمیز کنید
انجمن دندانپزشکی آمریکا توصیه می‌کند دندان‌ها را روزی دو بار و هر بار به مدت دو دقیقه مسواک بزنید.
همچنین باید روزی یک بار فضای بین دندان‌ها را تمیز کنید. برای این کار می‌توان از نخ دندان یا ابزارهایی مانند برس بین‌دندانی و دستگاه شست‌وشوی دهان با آب استفاده کرد.
بعد از خوردن و نوشیدن دهان را با آب بشویید
پس از خوردن غذا یا نوشیدن، می‌توانید دهان خود را با آب ساده بشویید. این کار به خنثی کردن اسیدیته محیط دهان کمک می‌کند.
همچنین بهتر است بین دفعات خوردن و نوشیدن، چند ساعت فاصله وجود داشته باشد تا بزاق فرصت کافی برای بازگرداندن شرایط مناسب دهان را داشته باشد.
خشکی دهان را جدی بگیرید
بزاق یکی از سیستم‌های طبیعی پاک‌سازی دهان است. این مایع به حفظ pH مناسب دهان، بازسازی مواد معدنی دندان‌ها و محافظت از دهان در برابر میکروارگانیسم‌های مشکل‌ساز کمک می‌کند.
شارلا آرونسون توصیه می‌کند آب کافی بنوشید و اگر خشکی دهان به‌طور مداوم وجود دارد، به‌خصوص در صورت مصرف داروهایی که تولید بزاق را کاهش می‌دهند، درباره آن با دندانپزشک یا پزشک صحبت کنید.
معاینه منظم دندانپزشکی را فراموش نکنید
معاینه منظم دندان‌ها همچنان یکی از پایه‌های اصلی مراقبت از سلامت دهان است.
بسیاری از بیماری‌های دهان در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشند؛ در حالی که همین مراحل معمولاً زمان مناسبی برای درمان هستند. مراجعه منظم به دندانپزشک می‌تواند به شناسایی مشکلات پیش از تبدیل شدن آنها به وضعیت‌های جدی‌تر کمک کند.
دندانپزشک همچنین می‌تواند بر اساس شرایط دهان و دندان، درباره تغییرات سبک زندگی و عادت‌های مراقبتی مناسب راهنمایی ارائه دهد.
در نهایت، چای سبز ساده و بدون شکر می‌تواند انتخاب مناسبی برای افرادی باشد که به دنبال نوشیدنی کم‌قند و نسبتاً کم‌اسید هستند و همزمان می‌خواهند از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدباکتریایی آن بهره ببرند. با این حال، نوشیدن چای سبز به تنهایی برای حفظ سلامت دندان و لثه کافی نیست و همچنان مسواک زدن روزانه، تمیز کردن بین دندان‌ها، نوشیدن آب کافی و مراجعه منظم به دندانپزشک اهمیت اساسی دارد.
