بهبودی از اختلالات خوردن ممکن است زمان‌بر و دشوار باشد، اما امکان‌پذیر است. شناخت گزینه‌های درمانی، کاهش خودسرزنشگری، کمک گرفتن از متخصصان و داشتن حمایت اجتماعی می‌تواند به فرد کمک کند رابطه سالم‌تری با غذا و بدن خود ایجاد کند.
اختلالات خوردن چگونه درمان می‌شوند؟
بهبودی از اختلالات خوردن معمولاً فرایندی پیچیده است و برای همه افراد به یک شکل پیش نمی‌رود. شدت اختلال، وضعیت جسمی، شرایط روانی و نیازهای فردی می‌توانند در انتخاب روش درمان نقش داشته باشند.
از آنجا که اختلالات خوردن می‌توانند هم سلامت روان و هم سلامت جسم را تحت تاثیر قرار دهند، درمان نیز معمولاً چندبعدی است. مشاوره تغذیه، بازگرداندن وزن در صورت نیاز، پایدارسازی وضعیت پزشکی، روان‌درمانی و دارودرمانی ممکن است بخشی از برنامه درمان باشند.
گاهی درمان به صورت سرپایی انجام می‌شود و در شرایط جدی‌تر ممکن است بستری شدن یا استفاده از سطح بالاتری از مراقبت ضرورت پیدا کند.
۱. گزینه‌های درمانی خود را بشناسید
شناخت روش‌های درمانی می‌تواند از اضطراب و ابهام درباره آینده کم کند. وقتی بدانید چه گزینه‌هایی در دسترس است، راحت‌تر می‌توانید درباره نوع حمایتی که نیاز دارید با تیم درمان صحبت کنید.
مشاوره تغذیه
درمان تغذیه‌ای معمولاً با همکاری متخصص تغذیه انجام می‌شود. هدف می‌تواند افزایش آگاهی درباره تغذیه، شناخت الگوهای غذایی و ایجاد یک برنامه غذایی متناسب با نیازهای فرد باشد.
درمان پزشکی
اختلالات خوردن ممکن است مشکلات جسمی مختلفی ایجاد کنند. بنابراین گاهی نظارت پزشکی، آزمایش‌ها و بررسی عوارضی مانند مشکلات قلبی-عروقی یا گوارشی نیز بخشی از درمان هستند.
روان‌درمانی
درمان شناختی رفتاری یکی از رویکردهای مهم در درمان اختلالات خوردن است و می‌تواند به فرد کمک کند الگوهای فکری مرتبط با اختلال را شناسایی و اصلاح کند و مهارت‌های مقابله‌ای جدیدی بیاموزد.
درمان مبتنی بر خانواده نیز برای نوجوانان مبتلا به بی‌اشتهایی عصبی یا پرخوری عصبی توصیه می‌شود.
دارو
برخی داروهای ضدافسردگی می‌توانند در کاهش رفتارهای پرخوری و پاکسازی در افراد مبتلا به پرخوری عصبی موثر باشند و در درمان اختلال پرخوری نیز مورد استفاده قرار گیرند.
انتخاب دارو باید توسط پزشک و متناسب با وضعیت فرد انجام شود.
بستری شدن و مراقبت‌های فشرده‌تر
در مواردی که وضعیت جسمی یا روانی فرد به مراقبت بیشتری نیاز دارد، بستری شدن ممکن است ضروری باشد.
مراقبت نیمه‌وقت یا بستری روزانه نیز گزینه دیگری است که در آن فرد در طول روز خدمات پزشکی و درمانی دریافت می‌کند و شب‌ها و آخر هفته به خانه بازمی‌گردد.
در هر سطحی از درمان، طبیعی است که فرد گاهی احساس کند مسیر دشوار است. دشواری درمان به این معنا نیست که فرد توانایی بهبودی ندارد.
۲. با خودتان مثبت‌تر صحبت کنید
نحوه صحبت کردن فرد با خودش می‌تواند بر روند اختلالات خوردن تاثیر بگذارد.
پژوهش‌ها نشان داده‌اند خودگویی منفی و ناکارآمد با افزایش نشانه‌ها و شدت اختلالات خوردن ارتباط دارد. از سوی دیگر، خودسرزنشگری معمولاً به جای ایجاد انگیزه، احساس شرم و هیجان‌های منفی را بیشتر می‌کند.
به همین دلیل، تلاش آگاهانه برای کاهش جملات سرزنشگرانه و استفاده از جملات واقع‌بینانه و حمایتگر می‌تواند بخشی از فرایند بهبودی باشد.
تمرین‌های تاکید مثبت نیز می‌توانند برای مقابله با افکار بیش از حد انتقادگرانه مورد استفاده قرار گیرند.
۳. ریشه‌های اختلال خوردن را بهتر بشناسید
در گذشته گاهی خانواده‌ها به عنوان عامل اصلی اختلالات خوردن در نظر گرفته می‌شدند، اما پژوهش‌های جدیدتر نشان می‌دهند این اختلالات علت‌های پیچیده‌ای دارند و عوامل ژنتیکی و اجتماعی نیز در شکل‌گیری آنها نقش دارند.
بنابراین نباید همه مسئولیت اختلال را به یک فرد یا یک عامل نسبت داد.
اگر خانواده در گذشته حمایت کافی نداشته است، ممکن است اعضای خانواده ندانند چگونه باید حمایت کنند. صحبت درباره این روابط با تیم درمان می‌تواند به فرد کمک کند تجربه‌های گذشته را بهتر پردازش کند.
در برخی برنامه‌های درمانی، جلسات خانوادگی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. در صورت دور بودن اعضای خانواده، مشاوره آنلاین می‌تواند امکان مشارکت آنها را فراهم کند.
۴. از متخصصان کمک بگیرید
اختلالات خوردن معمولاً شرایطی نیستند که بتوان آنها را صرفاً با اراده شخصی یا مطالعه چند کتاب خودیاری مدیریت کرد.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند افرادی که از یک تیم تخصصی شامل درمانگر، متخصص تغذیه و پزشک برخوردار هستند، می‌توانند از حمایت جامع‌تری در مسیر بهبودی بهره‌مند شوند.
البته دسترسی به خدمات تخصصی برای همه افراد آسان نیست. هزینه بالا یا نبود متخصص در محل زندگی ممکن است مانع دریافت درمان شود.
در چنین شرایطی، خودیاری هدایت‌شده، به‌ویژه برای برخی افراد مبتلا به پرخوری عصبی یا اختلال پرخوری، ممکن است یکی از گزینه‌ها باشد. همچنین برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند مداخلات خودیاری آنلاین و خودکار می‌توانند در کاهش نشانه‌های اختلالات خوردن مفید باشند.
با این حال، خودیاری نباید جایگزین مراقبت پزشکی یا تخصصی موردنیاز در شرایط جدی شود.
۵. مراقبت از خود را جدی بگیرید
درمان اختلال خوردن ممکن است بخش زیادی از انرژی فرد را به خود اختصاص دهد. به همین دلیل، مراقبت از سلامت جسمی و روانی در طول این مسیر اهمیت دارد.
فعالیت‌های مثبت و لذت‌بخش، روش‌های آرام‌سازی برای مدیریت استرس، نوشتن در دفتر قدردانی و استفاده از جملات مثبت می‌توانند به حفظ انگیزه و مراقبت از خود کمک کنند.
اگر یکی از دوستان یا اعضای خانواده شما نیز با اختلال خوردن درگیر است، حمایت از او می‌تواند از نظر عاطفی خسته‌کننده باشد.
گاهی داستان‌ها و تجربه‌های فرد مبتلا می‌توانند برای شما محرک باشند. بنابراین کمک کردن به دیگران نباید به قیمت نادیده گرفتن نیازهای خودتان تمام شود.
تعیین مرزهای سالم کمک می‌کند مشخص کنید تا چه اندازه می‌توانید حمایت عاطفی ارائه دهید.
۶. به خودتان یادآوری کنید که ارزش درمان شدن را دارید
درمان اختلالات خوردن ممکن است زمان‌بر و پرهزینه باشد. بسیاری از افراد نیز به دلیل هزینه یا دشواری دسترسی، درمان مناسب دریافت نمی‌کنند.
در برخی کشورها، هزینه برنامه‌های تخصصی درمان اختلالات خوردن می‌تواند بسیار بالا باشد و برآوردهای ذکرشده در منبع به حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار دلار در ماه برای برخی برنامه‌های درمانی اشاره می‌کنند. البته هزینه واقعی بسته به نوع خدمات، کشور، مرکز درمانی و پوشش بیمه متفاوت است.
اگر هزینه درمان برای شما یک مانع است، بهتر است این موضوع را با تیم درمان در میان بگذارید. ممکن است گزینه‌های کم‌هزینه‌تری وجود داشته باشد.
استفاده از درمان مبتنی بر خانواده، بورسیه‌های درمانی، مشارکت در برنامه‌های پژوهشی دانشگاهی یا درمان‌های خودراهنمای مبتنی بر وب از جمله گزینه‌هایی هستند که در برخی شرایط می‌توانند هزینه را کاهش دهند.
مهم است که هزینه درمان را با ارزش خودتان یکی ندانید. دشواری مالی به معنای آن نیست که سلامت شما اهمیت کمتری دارد.
۷. امید خود را حفظ کنید
اختلالات خوردن می‌توانند بیماری‌هایی جدی و در برخی موارد مرگبار باشند. برای مثال، پژوهش‌ها نشان داده‌اند میزان مرگ‌ومیر در افراد مبتلا به بی‌اشتهایی عصبی حدود پنج برابر جمعیت عمومی است.
این اختلالات همچنین می‌توانند طول عمر و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهند.
با وجود این، اختلالات خوردن قابل درمان هستند و بهبودی کامل نیز امکان‌پذیر است. از دست دادن امید می‌تواند ادامه مسیر را دشوارتر کند، بنابراین اگر احساس می‌کنید از نظر عاطفی در حال فروپاشی یا ناامیدی هستید، صحبت با درمانگر اهمیت دارد.
خودپذیری و روابط مثبت نیز با روند بهتر بهبودی ارتباط داشته‌اند. داشتن افرادی قابل اعتماد که بتوانند در طول درمان از شما حمایت کنند، می‌تواند کمک‌کننده باشد.
۸. وقتی به کمک نیاز دارید، آن را درخواست کنید
کمک خواستن نباید فقط به زمان‌های بحرانی محدود شود.
ممکن است در بعضی روزها به حمایت بیشتری نیاز داشته باشید؛ برای مثال ممکن است حضور یک فرد قابل اعتماد هنگام وعده غذایی برایتان مفید باشد.
خانواده و دوستانی که از شرایط شما اطلاع دارند، بهتر می‌توانند حمایت متناسبی ارائه دهند. بنابراین اگر به کمک مشخصی نیاز دارید، تا حد امکان آن را واضح بیان کنید.
۹. با افراد قابل اعتماد صحبت کنید
پنهان کردن مشکلات دشوار زندگی می‌تواند احساس شرم را افزایش دهد و باعث شود فرد زمانی که به حمایت نیاز دارد، درخواست کمک نکند.
البته لازم نیست تجربه خود را با همه در میان بگذارید. افرادی را انتخاب کنید که به آنها اعتماد دارید و احتمال می‌دهید بتوانند بدون قضاوت از شما حمایت کنند.
پژوهش‌ها نشان داده‌اند ارتباطات اجتماعی می‌توانند در روند بهبودی اختلالات خوردن اهمیت داشته باشند. علاوه بر خانواده و دوستان قابل اعتماد، گروه‌های حمایتی نیز ممکن است برای برخی افراد مفید باشند.
۱۰. برای بهبودی صبور باشید
بهبودی از اختلال خوردن معمولاً یک مسیر کاملاً خطی نیست.
ممکن است فرد مدتی پیشرفت کند و سپس با لغزش یا بازگشت برخی نشانه‌ها مواجه شود. چنین اتفاقی به خودی خود به معنای شکست کامل درمان نیست.
برای بسیاری از افراد، رسیدن به بهبودی ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد و برخی افراد برای حفظ سلامت خود نیاز دارند مهارت‌های آموخته‌شده در درمان را در طول زندگی ادامه دهند.
اگر احساس می‌کنید پیشرفت شما با چیزی که انتظار داشتید فاصله دارد، بهتر است این موضوع را با تیم درمان مطرح کنید و در صورت نیاز برنامه درمانی را دوباره بررسی کنید.
۱۱. به توصیه‌های تیم درمان توجه کنید
تیم درمان اختلالات خوردن معمولاً از متخصصانی تشکیل می‌شود که آموزش و تجربه مرتبط با این اختلالات دارند.
ممکن است گاهی توصیه‌های آنها برای فرد ترسناک یا دشوار به نظر برسد؛ برای مثال اضافه کردن یک دارو، پیروی از برنامه غذایی یا بررسی امکان دریافت سطح بالاتری از مراقبت.
با این حال، چنین تغییراتی ممکن است بخش مهمی از برنامه درمان باشند. اگر درباره یک توصیه نگرانی دارید، بهتر است به جای کنار گذاشتن آن به تنهایی، درباره نگرانی خود با اعضای تیم درمان صحبت کنید.
۱۲. با ترس‌های خود به‌تدریج روبه‌رو شوید
بخشی از بهبودی ممکن است شامل مواجهه تدریجی با موقعیت‌هایی باشد که فرد از آنها اجتناب می‌کرده است.
برای مثال، ممکن است فرد از خوردن بعضی غذاها، احساس سیری یا تجربه اضطراب در شرایطی که ورزش نمی‌کند، اجتناب کرده باشد.
این مواجهه بهتر است با همکاری تیم درمان و به شکل برنامه‌ریزی‌شده انجام شود. هدف این نیست که فرد ناگهان خود را در دشوارترین موقعیت قرار دهد، بلکه باید با توجه به شرایط او، مسیر مناسب و تدریجی برای مواجهه تعیین شود.
فناوری نیز دسترسی به درمان را برای برخی افراد آسان‌تر کرده است. استفاده از خدمات روان‌درمانی آنلاین معتبر و دارای پشتوانه حرفه‌ای می‌تواند برای افرادی که امکان مراجعه حضوری ندارند، یک گزینه باشد.
بهبودی از اختلالات خوردن همیشه یک مسیر مستقیم نیست
یکی از مهم‌ترین نکات درباره درمان اختلالات خوردن این است که انتظار نداشته باشیم روند بهبودی همیشه بدون عقب‌گرد پیش برود.
ممکن است فرد در یک مرحله احساس پیشرفت کند و در مرحله‌ای دیگر دوباره با افکار، رفتارها یا احساسات دشوار مواجه شود. این فراز و نشیب‌ها لزوماً به معنای بی‌فایده بودن درمان نیستند.
در چنین شرایطی، بازگشت به مهارت‌هایی که در درمان آموخته‌اید، صحبت با تیم درمان و استفاده از شبکه حمایتی می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
چرا علت اختلالات خوردن را نباید بیش از حد ساده کنیم؟
اختلالات خوردن حاصل یک علت واحد نیستند. عوامل ژنتیکی، روان‌شناختی، اجتماعی و محیطی می‌توانند در شکل‌گیری و تداوم آنها نقش داشته باشند.
به همین دلیل، سرزنش فرد مبتلا یا خانواده او راه مناسبی برای درک این اختلالات نیست. نگاه چندبعدی کمک می‌کند به جای جست‌وجوی یک مقصر، روی عوامل قابل تغییر و مسیر درمان تمرکز کنیم.
این نگاه همچنین نشان می‌دهد چرا درمان اختلالات خوردن اغلب به همکاری چند متخصص نیاز دارد و چرا برنامه درمانی باید متناسب با شرایط هر فرد تنظیم شود.
بهبودی از اختلالات خوردن ممکن است دشوار و طولانی باشد، اما امکان‌پذیر است. شناخت گزینه‌های درمانی، کمک گرفتن از متخصصان، توجه به سلامت جسمی و روانی و داشتن حمایت اجتماعی می‌توانند بخش‌های مهم این مسیر باشند.
کاهش خودسرزنشگری و استفاده از خودگویی مثبت نیز می‌تواند به فرد کمک کند با احساس شرم و هیجان‌های منفی بهتر کنار بیاید.
در عین حال، صبر اهمیت زیادی دارد. بهبودی همیشه خطی نیست و لغزش یا عقب‌گرد لزوماً به معنای شکست نیست. مهم این است که فرد در صورت نیاز از تیم درمان کمک بگیرد، توصیه‌های تخصصی را جدی بگیرد و برای مواجهه تدریجی با ترس‌ها و الگوهای اجتنابی آماده باشد.
در نهایت، اختلالات خوردن مشکلاتی پیچیده با عوامل مختلف هستند و نباید آنها را صرفاً نتیجه ضعف اراده یا یک عامل خانوادگی دانست. دریافت حمایت مناسب و ادامه دادن مسیر درمان می‌تواند زمینه را برای ایجاد رابطه سالم‌تر با غذا، بدن و خود فراهم کند.
