شروع روز با یک فنجان چای سبز میتواند فراتر از رفع خوابآلودگی باشد؛ ترکیبات موجود در این نوشیدنی، بهویژه ایجیسیجی، با کاهش التهاب، بهبود برخی شاخصهای چربی خون و کاهش خطر سکته مغزی مرتبط دانسته شدهاند.
بیماری قلبی همچنان یکی از مهمترین تهدیدهای سلامت عمومی برای زنان و مردان است. اگرچه مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی طی ۵۰ سال گذشته کاهش یافته، این بیماری همچنان عامل حدود یک مورد از هر چهار مرگ در میان مردان است.
خبر امیدوارکننده این است که حدود ۸۰ درصد بیماریهای قلبی، از جمله سکته مغزی، قابل پیشگیری دانسته میشوند. کنترل عواملی مانند افزایش وزن، بهویژه چربی اضافی شکمی، فشار خون، کلسترول و قند خون میتواند نقش مهمی در کاهش خطر داشته باشد.
به همین دلیل، صبح میتواند زمان مناسبی برای ایجاد عادتهایی باشد که در بلندمدت به سلامت قلب کمک میکنند. در کنار یک صبحانه سالم، انتخاب نوشیدنی نیز اهمیت دارد و متخصصان تغذیه چای سبز را یکی از گزینههای قابل توجه میدانند.
چای سبز چگونه میتواند به سلامت قلب کمک کند؟
کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو
التهاب مزمن میتواند به بدن آسیب برساند و با شکلگیری بیماریهایی مانند دیابت، سرطان و بیماری قلبی ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، کاهش عوامل تشدیدکننده التهاب میتواند بخشی از یک سبک زندگی محافظ قلب باشد.
چای سبز حاوی ترکیباتی به نام کاتچینهاست که یکی از مهمترین آنها اپیگالوکاتچین گالات یا «ایجیسیجی» (EGCG) است. این ترکیب دارای ویژگیهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی است.
برخی مطالعات نشان دادهاند که چای سبز ممکن است به کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود عملکرد رگهای خونی کمک کند؛ با این حال، شواهد درباره تاثیر مستقیم آن بر کاهش نشانگرهای التهاب همچنان یکدست نیست و نمیتوان این اثر را قطعی دانست.
تاثیر چای سبز بر کلسترول
یکی دیگر از دلایل توجه به چای سبز، ارتباط احتمالی آن با بهبود برخی شاخصهای چربی خون است. پژوهشها نشان دادهاند که ایجیسیجی ممکن است به کاهش تریگلیسیرید، کلسترول تام و کلسترول بد یا «الدیال» کمک کند.
یکی از توضیحهای مطرحشده این است که این ترکیب میتواند جذب چربی از روده را تا حدی کاهش دهد؛ موضوعی که ممکن است به بهبود سطح تریگلیسیرید و مقاومت به انسولین کمک کند.
در یک مطالعه که اثرات چای سبز را در زمینه سرطان پروستات بررسی کرده بود نیز مردانی که بهطور منظم چای سبز مصرف میکردند، شاخص توده بدنی و سطح کلسترول الدیال پایینتری نسبت به مردانی داشتند که چای سبز نمینوشیدند.
با این حال، متخصصان تاکید میکنند که نباید اثر چای سبز را جدا از سایر عادتهای زندگی بررسی کرد. افرادی که چای سبز مصرف میکنند ممکن است بهطور کلی سبک زندگی سالمتری نیز داشته باشند؛ برای مثال کمتر سیگار بکشند، غذاهای فوقفرآوریشده کمتری مصرف کنند، غذاهای کامل بیشتری در برنامه غذایی خود داشته باشند و فعالیت بدنی بیشتری انجام دهند.
بنابراین، چای سبز میتواند بخشی از یک الگوی سالم باشد، اما بهتنهایی جایگزین تغذیه مناسب و فعالیت بدنی نیست.
آیا چای سبز میتواند خطر سکته مغزی را کاهش دهد؟
یکی دیگر از زمینههای مورد توجه، ارتباط میان مصرف چای سبز و خطر سکته مغزی است. برخی پژوهشها نشان دادهاند که ایجیسیجی ممکن است به شل شدن رگهای خونی و کاهش سفتی شریانها کمک کند و از این طریق بر فشار خون تاثیر بگذارد.
در مورد مصرف خود چای سبز نیز نتایج امیدوارکنندهای گزارش شده است. بر اساس یک فراتحلیل که بیش از ۶۴۵ هزار نفر را شامل میشد، افرادی که روزانه حدود یکویکچهارم تا چهار فنجان چای سبز مینوشیدند، در مقایسه با افرادی که مقدار کمی چای سبز مصرف میکردند یا اصلا آن را نمینوشیدند، حدود ۲۶ درصد خطر پایینتری برای سکته مغزی داشتند.
البته یک نکته مهم وجود دارد: این یافتهها عمدتا بر اساس مطالعات مشاهدهای هستند. بنابراین، آنها ارتباط میان مصرف چای سبز و خطر کمتر سکته مغزی را نشان میدهند، اما ثابت نمیکنند که چای سبز بهطور مستقیم باعث کاهش خطر سکته میشود.
برای سلامت قلب در صبح چه عادتهای دیگری مفید است؟
هر روز در ساعت مشخصی بیدار شوید
تنها نوشیدنی صبحگاهی اهمیت ندارد. داشتن زمان منظم برای بیدار شدن نیز میتواند به سلامت بدن کمک کند.
ریتم خواب و بیداری نامنظم ممکن است ساعت زیستی بدن یا «ریتم شبانهروزی» را مختل کند. این سیستم داخلی در تنظیم عملکردهای مختلف بدن، از جمله ضربان قلب و فشار خون، نقش دارد.
متخصصان توصیه میکنند تا حد امکان هر روز در ساعت مشخصی بیدار شوید؛ حتی بهتر است بدن بهتدریج بتواند بدون نیاز دائمی به زنگ هشدار در همان زمان از خواب بیدار شود.
صبحانه را با غلات کامل شروع کنید
جو دوسر، غلات کامل و نانهای تهیهشده از غلات کامل میتوانند گزینههای مناسبی برای صبحانه باشند.
پژوهشها نشان دادهاند که مصرف غلات کامل با کاهش خطر بیماری عروق کرونر قلب ارتباط دارد. بنابراین، ترکیب یک صبحانه حاوی غلات کامل با یک نوشیدنی مانند چای سبز میتواند انتخاب مناسبی در چارچوب یک الگوی غذایی متعادل باشد.
صبحها کمی در نور خورشید قدم بزنید
پیادهروی صبحگاهی میتواند دو عادت مفید را همزمان کنار هم قرار دهد: فعالیت بدنی و قرار گرفتن در معرض نور صبح.
پژوهشها نشان دادهاند که دریافت نور صبحگاهی میتواند بر ملاتونین و فشار خون شبانه تاثیر بگذارد. از طرف دیگر، فعالیت بدنی مانند پیادهروی نیز با کاهش خطر بیماری قلبی ارتباط دارد.
برای بهرهمند شدن از فواید پیادهروی لازم نیست حتما به عدد ۱۰ هزار قدم در روز برسید. به گفته متخصصان، رسیدن به حدود ۷ هزار قدم در روز میتواند خطر مرگومیر قلبیعروقی را تقریبا به نصف کاهش دهد.
در نهایت، یک فنجان چای سبز در ابتدای روز میتواند بخشی ساده و قابل اجرا از یک سبک زندگی سالم برای قلب باشد. ایجیسیجی موجود در چای سبز دارای ویژگیهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی است و ممکن است به بهبود برخی شاخصهای چربی خون، فشار خون و کاهش خطر سکته مغزی کمک کند؛ اما مهمتر از خود نوشیدنی، مجموعه عادتهای روزانه است. خواب منظم، مصرف غلات کامل، فعالیت بدنی و پیادهروی صبحگاهی در کنار تغذیه متعادل میتوانند نقش مهمتری در حفظ سلامت قلب در بلندمدت داشته باشند.
