صمیمیت عاطفی فقط دوست داشتن یکدیگر نیست؛ یعنی بتوانید در رابطه احساس امنیت کنید، از ترسها و خواستههایتان حرف بزنید و مطمئن باشید که احساساتتان شنیده و درک میشود.
صمیمیت عاطفی چیست؟
صمیمیت عاطفی نوعی نزدیکی عمیق میان زوجهاست که در آن هر دو نفر احساس امنیت، دوست داشته شدن و پذیرفته شدن دارند. در چنین رابطهای، افراد میتوانند افکار، احساسات، امیدها، رویاها و ترسهای خود را بدون نگرانی از قضاوت با یکدیگر در میان بگذارند.
اعتماد و ارتباط باز، بخش مهمی از این صمیمیت هستند. در واقع، صمیمیت عاطفی یکی از پایههای یک ازدواج سالم است و به زوجها کمک میکند احساس کنند شریک زندگیشان واقعا آنها را میشناسد و برایشان ارزش قائل است.
البته حفظ این پیوند به توجه و تلاش مداوم نیاز دارد. بازسازی صمیمیت عاطفی پس از آنکه برای مدت طولانی از بین رفته باشد، معمولا دشوارتر از مراقبت از آن در طول رابطه است.
صمیمیت عاطفی در یک رابطه سالم چه شکلی دارد؟
صمیمیت عاطفی میتواند در روابط مختلف شکلهای متفاوتی داشته باشد، اما معمولا نشانههای مشخصی دارد:
گفتوگوهای طولانی و معنادار درباره امیدها، ترسها، اهداف و احساسات.
صحبت کردن درباره اتفاقات روزمره، از جمله تجربههای کاری، به شکلی که هر دو نفر احساس امنیت و درک شدن داشته باشند.
اختصاص دادن زمان برای انجام فعالیتهایی که هر دو نفر از آنها لذت میبرند.
کنجکاوی نسبت به زندگی، تجربهها، احساسات و علایق یکدیگر.
پذیرفتن پیشنهادهای شریک عاطفی برای تجربههای تازه؛ حتی اگر کاری نباشد که معمولا به تنهایی انتخاب میکردید، مانند دیدن یک فیلم جدید، امتحان کردن رستورانی تازه یا رفتن به کنسرت.
همدلی با شریک زندگی، اعتبار دادن به احساسات او و ارائه حمایت عاطفی.
در مجموع، صمیمیت عاطفی زمانی شکل میگیرد که زوجها احساس نزدیکی داشته باشند، بتوانند احساساتشان را به اشتراک بگذارند و از سوی طرف مقابل احساس کنند که دیده و پذیرفته میشوند.
نشانههای نبود صمیمیت عاطفی در ازدواج
گاهی زوجها متوجه کاهش صمیمیت عاطفی نمیشوند؛ بهخصوص وقتی این فاصله بهتدریج ایجاد شده باشد. ممکن است فرد زمانی متوجه عمق مشکل شود که شریک زندگیاش از جدایی صحبت کند، در حالی که با نگاه به گذشته، نشانههای فاصله عاطفی را در سالهای رابطه به یاد میآورد.
مهمترین نشانههای کاهش صمیمیت عاطفی عبارتاند از:
نبود حمایت عاطفی
احساس تنهایی در رابطه
نگفتن مسائل مهم به یکدیگر
احساس جدا شدن و فاصله گرفتن از شریک زندگی
پنهان کردن احساسات به دلیل ترس از طرد شدن
فاصله گرفتن عمدی از شریک عاطفی
کاهش محبت و تماس فیزیکی
ناتوانی در همدلی با یکدیگر
افزایش درگیریها و مشاجرهها
کاهش صمیمیت عاطفی میتواند روی صمیمیت جنسی و رضایت زناشویی نیز اثر بگذارد. پژوهشهای مطرحشده در منبع نشان میدهند زوجهایی که صمیمیت عاطفی بیشتری دارند، معمولا رضایت و احساس خشنودی بیشتری از رابطه خود گزارش میکنند.
چرا صمیمیت عاطفی از بین میرود؟
گاهی زوجها از ابتدا فرصت کافی برای ایجاد صمیمیت عاطفی پیدا نکردهاند و گاهی نیز این پیوند به مرور زمان ضعیف میشود.
مشکلات ارتباطی، بیاعتمادی، رازها و احساسات پنهان میتوانند به تدریج فاصله میان دو نفر را بیشتر کنند. همچنین فشارهای روزمره و مسئولیتهای زندگی ممکن است باعث شوند زوجها زمان و توجه کمتری برای یکدیگر داشته باشند.
در چنین شرایطی، هر دو نفر باید سهم خود را در ایجاد و حفظ صمیمیت عاطفی بشناسند و تلاش کنند از نظر عاطفی در دسترس یکدیگر باشند.
چگونه صمیمیت عاطفی را در زندگی مشترک بیشتر کنیم؟
۱. وسایل الکترونیکی را کنار بگذارید
صمیمیت عاطفی به کیفیت تعامل واقعی میان دو نفر وابسته است. پیامک و ایمیل برای انجام کارهای روزمره و ارتباط در زمان دور بودن مفید هستند، اما نمیتوانند جای گفتوگوی عمیق و حضور واقعی کنار یکدیگر را بگیرند.
در یک مطالعه، زوجهایی که بیشتر با وقفههای ناشی از فناوری مواجه بودند، تعارض بیشتر، رضایت کمتر از رابطه، علائم افسردگی بیشتر و رضایت پایینتر از زندگی را گزارش کردند. این پدیده در پژوهشها «مزاحمت فناوری» نامیده شده است.
برای کاهش این مشکل:
هنگام بودن در کنار یکدیگر، رایانه، تلویزیون، کنسول بازی، تلفن همراه و تبلت را خاموش کنید.
زمانی را به صحبت کردن، گوش دادن و نگاه کردن به یکدیگر اختصاص دهید.
هنگام غذا خوردن وسایل الکترونیکی را کنار بگذارید.
یک راهکار ساده این است که زوجها هنگام رسیدن به خانه، تلفنهای همراه خود را در یک سبد یا جعبه قرار دهند و توافق کنند دستکم یک یا دو ساعت هنگام با هم بودن از آنها استفاده نکنند.
۲. از نظر عاطفی در دسترس باشید
زوجها پس از سالها زندگی مشترک معمولا میدانند چه رفتارهایی ممکن است شریک زندگیشان را ناراحت کند. پرهیز از تحقیر، حمله عاطفی و رفتارهای آسیبزننده میتواند به ایجاد احساس امنیت کمک کند.
وقتی فرد احساس کند در رابطه امن است و قرار نیست احساساتش با تمسخر یا حمله پاسخ داده شود، راحتتر خودش را نشان میدهد. همین امنیت زمینه مناسبی برای رشد صمیمیت عاطفی ایجاد میکند.
در مقابل، افرادی که تجربه بیمهری، خصومت یا الگوهای ناسالم ارتباطی داشتهاند، ممکن است ناخواسته همان الگوها را در رابطه خود تکرار کنند. تحقیر یا حمله عاطفی به افراد نزدیک میتواند مانند دیواری میان زوجها عمل کند.
۳. زمان بیشتری را به یکدیگر اختصاص دهید
پیدا کردن زمان برای زوجها همیشه آسان نیست؛ بهویژه زمانی که فرزندان نیز در خانه حضور دارند. با این حال، حتی برنامههای ساده میتوانند فرصت گفتوگوی باکیفیت ایجاد کنند.
برای مثال، میتوانید هر آخر هفته در زمان مشخصی با هم قهوه بنوشید و از این فرصت برای گفتوگو استفاده کنید.
همچنین میتوانید پس از خوابیدن فرزندان، هر شب ۳۰ دقیقه زمان بدون وقفه برای یکدیگر در نظر بگیرید. حتی انجام کارهای مشترکی مانند شستن ظرفها یا خرید مواد غذایی در این زمان میتواند باعث شود کارها سریعتر انجام شوند و فرصت بیشتری برای بودن در کنار یکدیگر داشته باشید.
یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ نشان داد زوجهایی که زمان بیشتری را به گفتوگو با یکدیگر اختصاص میدهند، نزدیکی بیشتر، احساسات مثبتتر نسبت به یکدیگر و رضایت کلی بیشتری از رابطه دارند.
قرار هفتگی، ناهار مشترک یک یا دو بار در هفته یا پیادهروی منظم در محله نیز میتواند زمان باکیفیتی برای زوجها ایجاد کند. نکته مهم این است که این زمان تا حد امکان بدون حضور فرزندان و عوامل حواسپرتی سپری شود.
۴. یک کتاب را با هم بخوانید
خواندن یک کتاب مشترک و صحبت کردن درباره آن میتواند راهی ساده اما موثر برای افزایش صمیمیت عاطفی باشد.
لازم نیست حتما کتابی درباره ازدواج انتخاب کنید. یک رمان، زندگینامه یا کتابی درباره موضوعی که هر دو نفر به آن علاقه دارید نیز میتواند مناسب باشد.
صحبت کردن درباره چیزی که هر دو نفر خواندهاید، فرصتی ایجاد میکند تا دیدگاهها، احساسات و برداشتهای خود را با یکدیگر در میان بگذارید. اگر این گفتوگو بدون قضاوت باشد، میتواند اعتماد و ارتباط میان زوجها را تقویت کند.
۵. بین «من» و «ما» تعادل برقرار کنید
رابطههای زناشویی قوی لزوما به این معنا نیستند که زوجها تمام وقت خود را با یکدیگر بگذرانند. در یک ازدواج سالم، هر دو نفر میتوانند در کنار رابطه مشترک، علایق، سرگرمیها، زندگی حرفهای یا روابط اجتماعی خودشان را نیز داشته باشند.
وابستگی بیش از اندازه و حذف کامل فضای شخصی ممکن است انرژی و تجربههایی را که هر فرد به رابطه وارد میکند کاهش دهد.
بنابراین، برای مراقبت از خودتان و علایق فردیتان زمان داشته باشید و اجازه دهید شریک زندگیتان نیز همین فضا را تجربه کند. سپس با وجود این استقلال، دوباره به عنوان یک زوج امن و قابل اعتماد کنار هم قرار بگیرید.
۶. فهرست تفریحهای مشترک درست کنید
دکتر تونی فرتی، مشاور، پیشنهاد میکند زوجها فهرستی از فعالیتهایی تهیه کنند که هر دو از انجام آنها لذت میبرند و سپس برای انجام منظم آنها زمان مشخصی کنار بگذارند.
به فعالیتهایی فکر کنید که در دوران آشنایی یا سالهای ابتدایی ازدواج باعث میشد از بودن کنار یکدیگر لذت ببرید. آنها را در فهرست خود قرار دهید.
در کنار آن، فعالیتهایی را که همیشه دوست داشتهاید امتحان کنید نیز اضافه کنید. سپس تلاش کنید به شکل منظم یکی از گزینههای این فهرست را انجام دهید.
این کار علاوه بر ایجاد لحظات لذتبخش، به ساختن خاطرات مشترک و تجربههای مثبت کمک میکند؛ عواملی که میتوانند پیوند عاطفی زوجها را تقویت کنند.
۷. از برنامههای تقویت زندگی مشترک استفاده کنید
کلاسهای تقویت زندگی مشترک یا برنامههای آموزشی و اقامتی ویژه زوجها در بسیاری از جوامع، کلیساها و سازمانهای مدنی برگزار میشوند.
برخی زوجها از حضور در چنین برنامههایی سود میبرند، زیرا در یک فضای ساختاریافته در کنار زوجهای دیگر و یک مشاور حرفهای یا روحانی قرار میگیرند.
اختصاص دادن زمان جدی به بهبود رابطه ممکن است در ابتدا سرمایهگذاری قابل توجهی به نظر برسد، اما اگر هدف زوجها بازسازی ارتباط و ایجاد یک ازدواج عمیقتر باشد، میتواند تلاشی ارزشمند باشد.
۸. اگر لازم است از متخصص کمک بگیرید
اگر احساس میکنید رابطه عاطفی شما به سمت سردتر شدن پیش میرود، مراجعه به یک درمانگر خانواده میتواند گزینهای قابل بررسی باشد.
گاهی زوجها به مرور از یکدیگر دور شدهاند؛ گاهی بدون قصد قبلی به یکدیگر آسیب زدهاند و در مواردی نیز به دلیل مسائل شخصی از صمیمیت دوری کردهاند.
فشارهای زندگی و مسئولیتهای روزمره نیز میتوانند نقش داشته باشند. بسیاری از این مشکلات، در صورت وجود تعهد، زمان و توجه صادقانه، قابل بررسی و اصلاح هستند.
صمیمیت عاطفی و تاثیر آن بر رضایت زناشویی
صمیمیت عاطفی یکی از اجزای مهم یک رابطه سالم است. وقتی فرد بتواند در کنار شریک زندگیاش احساس امنیت کند و بدون ترس درباره دنیای درونی خود صحبت کند، زمینه برای اعتماد و رضایت بیشتر فراهم میشود.
در مقابل، رابطهای که در آن احساسات پنهان میشوند، گفتوگو کاهش پیدا میکند و هر دو نفر احساس تنهایی میکنند، ممکن است به مرور فاصله بیشتری میان زوجها ایجاد کند.
به همین دلیل، صمیمیت عاطفی را نباید فقط یک احساس لحظهای در نظر گرفت؛ این صمیمیت نتیجه مجموعهای از رفتارهای روزمره مانند گوش دادن، همدلی، اختصاص زمان، حمایت عاطفی و ایجاد امنیت در رابطه است.
چند سوال ساده برای شروع گفتوگوی عمیق با همسر
اگر مدتهاست گفتوگوی عمیقی با هم نداشتهاید، میتوانید از سوالهای ساده شروع کنید:
این روزها بیشتر از چه چیزی خوشحال یا ناراحتت میکند؟
در زندگی مشترکمان چه چیزی بیشتر از همه برایت ارزشمند است؟
دوست داری چه کاری را بیشتر با هم انجام دهیم؟
آیا چیزی هست که دوست داشته باشی من بهتر درکت کنم؟
این روزها بیشتر از چه چیزی میترسی یا نگران چه چیزی هستی؟
چه خاطرهای از دوران آشناییمان را بیشتر دوست داری؟
چه فعالیت تازهای دوست داری با هم امتحان کنیم؟
هدف این سوالها پیدا کردن جواب درست نیست؛ مهمتر از آن، ایجاد فضایی است که هر دو نفر بتوانند بدون ترس از قضاوت صحبت کنند و واقعا به حرف یکدیگر گوش دهند.
در نهایت، صمیمیت عاطفی چیزی نیست که یک بار ساخته شود و برای همیشه باقی بماند؛ این پیوند به توجه و مراقبت مداوم نیاز دارد. گفتوگوهای عمیق، زمان باکیفیت، کنار گذاشتن وسایل الکترونیکی، حفظ فضای شخصی، تجربههای مشترک و حمایت عاطفی میتوانند به زوجها کمک کنند دوباره به یکدیگر نزدیکتر شوند و اعتماد، رضایت و احساس امنیت بیشتری را در زندگی مشترک تجربه کنند.
